Pochodzenie obrazu

Obraz Najświętszej Maryi Panny z Dzieciątkiem przyciąga wierych do Szydłowa od początku XVII wieku. Skąd obraz wziął się w Szydłowie do końca nie jest jasne. Przypuszcza się, że słynny obraz został przekazany przez fundatora kościoła w Szydłowie. Według podań, obraz ten mógł zostać odnaleziony w skrzyni zakopaniej w lesie. Ta wersja pochodzenia obrazu została szeroko rozpowszechniona na początku XX wieku.

Jednak tradycja przypisywania niezwykłej, niemal cudownej historii słynnym obrazom odzwierciedla raczej pragnienie podkreślenia ważności tego obrazu niż jego prawdziwe pochodzenie.

Przede wszystkim historia odnalezienia obrazu w lesie nie została potwierdzona żadnymi dokumentami. Ostatecznie tą wersję odrzucono po konserwacji obrazu i dokładnych badaniach fizycznych, chemicznych i biologicznych wizerunku Matki Bożej w latach 2001-2003.

Na podstawie badań stwierdzono, że obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem prawdopodobnie został stworzony przez miejscowego artystę w latach trzydziestych XVII wieku specjalnie dla kościoła wzniesionego w latach 1623-1624 na ziemiach odzyskanych z rąk kalwinistów.

Zleceniodawcą mógł być ówczesny proboszcz Jonas Smolka – Kazakevičius, lub jezuici, którzy w pobliskich Krożach prowadzili kolegium.

Typ Ikonograficzny

Obraz Matki Bożej z Szydłowa jest kopią obrazu Salus Populi Romani (Zbawienie Ludu Rzymskiego), który do dzis znajduje się w jednej z 4 Bazylik Większych Rzymu – Santa Maria Maggiore, w kaplicy św. Pauliny. Autorstwo starodawnego wizerunku otaczanego czcią w Rzymie przypisuje się św. Łukaszowi. Tak więc obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z Szydłowa jest kopią jednego z najbardziej znanych i popularnych wizerunków Maryi.

Porównanie obrazu z Szydłowa do słynnej ikony pozwala na dokładne ustalenie daty powstania obrazu Madonny z Szydłowa. Papież Pius V w 1569 roku zezwolił na wykonanie kopii obrazu.

Dlatego też Obraz Matki Bożej z Szydłowa w żaden sposób nie mógł być namalowany wcześniej. Z tego też powodu należy odrzucić wersję istnienia obrazu przed zapanowaniem reformacji w Szydłowie. Potwierdza to również technika malowania na płótnie farbą olejną, która nie była jeszcze stosowana w XVI wieku.

Uważa się, że obraz Maryi z Dzieciątkiem, wykonany według bizantyjskiego stylu ikonograficznego Hodegetria, miał na celu podkreślenie przesłania przekazanego przez objawienie Maryi w Szydłowie. Matka Boża, która się ukazała w Szydłowie mówiła nie o sobie, a o swoim Synu. To właśnie symbolizuje ikonograficzny wzór hedogetria na obrazie z Szydłowa – wskazująca drogę, jedyną prawdziwą drogę, którą jest Jezus.

Wota dziękczynne

Obraz już w XVII wieku zasłynął szczególnymi łaskami. W akcie dziękczynienia ludzie ofiarowali wota. W ciągu pierwszych dziesięcioleci zebrało się ich tak wiele, że ówczesny proboszcz Joachim Skirmantas powierzył znakomitemu złotnikowi z Królewca Wawrzyńcowi Hofmanowi wykonanie z ofiarowanych wot sukienki Matce Bożej i Jezusowi. Zamówienie zostało zrealizowan w 1674 r.

Do 2003 roku obraz był przyozdobiony inną sukienką, stanowiącą jego zasłonę, a ze względów bezpieczeństwa obraz dodatkowo zamykano na żelazną kłódkę.

Możliwość zobaczenia Cudownego Obrazu tylko na święta i podczas uroczystości wzmacniało poczucie sakralności i wyjątkowość tego miejsca.

O żywym kulcie Matki Bożej Szydłowskiej świadczą nie tylko liczne wota, piękne kute szaty obrazu, ale też różne formy praktyk modlitewnych: modlitwy, pieśni, obchodzenie dokoła ołtarzu z Cudownym Obrazem.

Koronacja Cudownego Obrazu

Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Szydłowa jest Koronacja Cudownego Obrazu Matki Bożej. Jest ona potwierdzeniem łask doznanych za pośrednictwem modlitw zanoszonych przez obraz Matki Bożej Szydłowskiej.

Zgoda na koronację obrazu została przyznana przez Stolicę Apostolską w 1775 roku. Uroczysta Koronacja Obrazu miała miejsce 8 września 1786 roku. Podczas kilkudniowych uroczystości, a dokładnie 10 września 1776 r. miała miejsce konsekracja obecnego murowanego kościoła w Szydłowie.

Uroczystości koronacji Cudownego Obrazu trwały 3 dni. Obraz został ukoronowany na placu przed kościołem. Korony Papieskie na obraz włożył Biskup Żmudzi książę Stefan Jan Giedroyć. Na uroczystości zgromadziło się prawie 30 tys. osób, co na ówczesny czas stanowiło ogrom.

Wkrótce po restauracji obrazu w 2003 roku złodzieje, którzy wkradli się do świątyni, skradli korony papieskie z obrazu. W 2006 roku powstały nowe złote korony, które po poświęceniu przez Papieża Benedykta XVI, zostały założone na obraz podczas uroczystości 10 września. Stare korony nie były odnalezione.