M. Jurgaičio g. 2, Šiluva
  Otwarta:
      8-20 val. (maj-wrzesień)
      8-16 val. (październik-kwiecień)

Krótka historia

Kościół z 1457 r., ufundowany przez Szymona Giedgaudasa nie zachował się, gdyż po tym jak w XVI wieku większość możnowładców, w tym też właściciele Szydłowa, przeszło na Kalwinizm, część dóbr parafialnych została przejęta przez Kalwinistów, kościół z upływem czasu popadał w ruinę, po czym został zburzony.

Po objawieniu Maryi w 1608 r. niewidomy starzec wskazał miejsce, w którym została zakopana skrzynia z dokumentami fundacyjnymi kościoła. Dzięki odnalezionym dowodom ks. Kozakiewicz wygrał w sądzie trwajacą od 15 lat sprawę o zwrot własności katolikom.

W miejscu starego kościoła w latach 1623-1624 zbudowano małą drewnianą świątynię i odnowiono tradycję odpustów szydłowskich. W świątyni umieszczono wydobyty ze skrzyni obraz, który zaczął się cieszyć szczególnym kultem. Około 1641 wzniesiono znacznie większy drewniany kościół. W 1760 r. podjęto starania o budowę nowego murowanego kościoła, gdyż stara świątynia nie mogła pomieścić rzesz wiernych przybywających do Szydłowa. Obecny kościół został konsekrowany 8 września 1786 roku. W 1974 roku Papież Paweł VI nadał kosciołowi w Szydłowie tytuł bazyliki mniejszej, w ten sposób podkreślając jej wartość.

Architektura i wystrój wnętrza

Kościół w Szydłowie ma dwie wieże, wyróżnia się spośród innych kościołów tej epoki tym, że został zbudowany z czerwonej, nietynkowanej cegły. Nie znamy niestety nazwiska architekty.

Interesujące wyposażenie wnętrza kościoła zostało wyrzeźbione przez Tomasza Podgajskiego, który pracował nad całością około 10 lat. Autor stworzył jednolite dzieło 7 dopełniających się ołtarzy, rokokowej ambony, chrzcielnicy oraz organów. Ten wyjątkowy wystrój wnętrza zachował się niezmieniony przez dwa stulecia.

Plan wnętrza bazyliki:
1 – Ołtarz główny z Cudownym Obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem
2 – Otłarz Świętej Rodziny
3 – Ołtarz Najświętszego Serca Jezusowego
4 – Ołtarz św. Alojzego (wcześniej ołtarz św. Apostołów Piotra i Pawła)
5 – Ołtarz św. Franciszka (wcześniej ołtarz świętego Judy Tadeusza)
6 – Ołtarz św. Anny
7 – Ołtarz Anioła Stróża (wcześniej ołtarz św. Jana Nepomucena)
8 – Ambona
9 – Chrzcielnica
10 – Organy
11 – Kaplica Matki Bożej Uzdrowienia Chorych
12 – Zakrystia

Ołtarz główny z Cudownym Obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem

W górnej części ołtarza – Bóg Ojciec w otoczeniu aniołów, „Niebo jest moją stolicą, a ziemia podnóżkiem stóp moich“. Niżej – apostoł Piotr, pierwszy papież, któremu Jezus powiedział „odtąd ludzi będziesz łowił“, i „Ty jesteś Piotr – Opoka, i na tej opoce zbuduję mój Kościół“, symbolizują to sieci rybackie, kościół i klucze. Święty Piotr w ręku trzyma Piśmo Święte, obok niego siedzi kogut, który przypomina trzykrotne zaparcie się apostoła.

Dalej wzrok zatrzymuje się na Cudownym Obrazie Matki Bożej z Dzieciątkiem. Czytaj więcej o obrazie…

Po obu stronach cudownego obrazu Matki Bożej stoją rzeźby opiekuna Maryi św. Józefa i jej ojca, św. Joachima. Ci dwaj mężczyźni byli najbliższymi świadkami życia Maryi i jej opiekunami.

Jeszcze niżej widzimy tabernakulum – miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu, nad którym w gnieździe zwitym z kłyjących cierni siedzi pelikan. Legenda głosi, że samica pelikana nie pozwala młodym głodować i w momencie kiedy nie ma innego pokarmu rozszarpuje dziobem własną pierś, żeby nakarmić potomstwo własną krwią. Czytając ten opis nietrudno dostrzec podobieństwo do Chrystusa, który podczas każdej Eucharystii karmi swoich wiernych swoim ciałem i poi swoją krwią. Po lewej i prawej stronie tabernakulum odpowiednio znajdują się rzeźby papieża i kapłana. Obok nich aniołowie trzymają symbole Eucharystii – winogrona i pszenicę.

Tradycyjnie w ołtarzu głównym bywa zamieszczony symbol, związany z wezwaniem kościoła. Tu widzimy sens Narodzenia Najświetszej Maryi Panny – przyjście na świat Maryi było bezpośrednim przygotowaniem do Wcielenia, czyli przyjścia Boga na nasz ziemski padół.

Boczne ołtarze
Ołtarz Świętej Rodziny (w lewej nawie)

Patrząc od góry widzimy Józefa ze Starego Testamentu, który został sprzedany za dwadzieścia srebrników do niewoli Egipskiej przez swoich braci. Gdy Józef został władcą Egiptu, a wcałej krainie zapanował głód, jego bracia przybywają by kupić zboże i kłaniają mu się.

Niżej, pod baldachimem – zaręczyny Najświętszej Maryi Panny i Józefa. Młodzi zostali przedstawieni razem w chwili błogosławieństwa przez kapłana ze Starego Testamentu w obecności rozradowanych aniołów.

Obraz przedstawia scenę odnalezienia Pana Jezusa w Świątyni Jerozolimskiej przez Józefa i Maryję po trzech dniach poszukiwania. Jezus uważnie wsłuchuje się w naukę uczonych w pismie.

Po obu stronach obrazu stoją kobiety bliskie dla rodziny Maryi. Po lewej stoi jej krewna św. Elżbieta, żona kapłana Zachariasza, uważana za bezpłodną. Za nią – św. Jan Chrzciciel, którego narodziny zwiastował Archanioł Gabriel. Na prośbę Chrystusa, Jan udzielił Mu chrztu i oświadczył o Nim wobec tłumu: „Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata“ (J 1,29).

Po prawej od obrazu widzimy św. Annę z otwartę książką w rekach. Ona również długo nie mogła sie doczekać potomstwa, aż z Błogosławieństwa Bożego doczekała się Niepokalanie Poczętej Córki. Za św. Anną – Król Dawid z harfą, swoimi psalmami wychwalający Pana i głoszący przyjście Mesjasza.

Ołtarz Serca Jezusowego (prawa nawa)

W górnej części ołtarza widzimy motyw Ecce Homo – Jezus po ubiczowaniu zostaje owinięty w purpurowy płaszcz i staje przed Poncjuszem Piłatem, który mówi „Oto Człowiek“. Jednak Żydzi żądąją śmierci Jezusa, zdradziecko oskarżąjąc go o bunt przeciwko cesarzowi.

Niżej, pod baldachimem widzimy scenę pojmania Jezusa. Postać Jezusa ze związanymi i skrzyżowanymi na piersiach rękami nazywa się Jezus Nazarejczyk. Aniołowie otaczający Jezusa spoglądają na Niego z głębokim smutkiem.

Niżej widzimy obraz Najświętszego Serca Jezusowego. Rzeźby otaczające obraz symbolizują wszystkie osoby nawrócone przez Chrystusa.

Obok z książką w ręku, czaszką, kamieniem i lwem stoi ojciec Kościoła św. Hieronim (341-420), którego największym dokonaniem jest Tłumaczenie Pisma Świętego z języków oryginalnych, greckiego i herbajskiego, na łacinę. Za nim z włócznią – św. Longin, setnik wojska rzymskiego, który włócznią otworzył bok Jezusa, a widząc Jego śmierć powiedział „Prawdziwie, Ten był Synem Bożym“ (Mt 27,54).

Po prawej stronie z mitrą i pastorałem biskupim stoi św. Augustyn (354-430). Jest jednym z najbardziej wpływowych teologów Kościoła Katolickiego, filozof i nauczyciel, jest autorem słynnych „Wyznań“, napisanych ok. 400 r. Za św. Augustynem z mieczem i książką w ręku stoi św. Paweł, zwany Apostołem Narodów. Przed nawróceniem nosił imię Szaweł. Po swoim nawróceniu odważnie głosił Ewangelię odbywając podróże do wielu krajów Europy i Azji Mniejszej.

Ołtarze boczne
Ołtarz św. Alojzego (lewa nawa, przy lewej kolumnie)

W najwyższym punkcie ołtarza widzimy rzeźbę św. Kaziemierza Królewicza, patrona młodzieży. Aniołowie nad głową Kazimierza trzymają symbol czystości – niewiędnący wieniec z róż oraz symbol władzy królewskiej, świadczący o królewskim pochodzeniu świętego – berło. Święty Kazimierz trzyma w ręku Krzyż Chrystusa – jedyny symbol zbawienia i odkupienia.

Na obrazie jest przedstawiony św. Alojzy (1568 – 1591 r.), który czerpał siłę do przezwyciężania pokus z Krzyża Chrystusa. Będąc młodym arystokratą wybrał życie zakonne i wstąpił do Towarzystwa Jezusowego.

Po lewej stoi brat Piotra Apostoła – Andrzej. Obejmuje on drzewo, na którym został ukrzyżowany i umiera za wiarę.

Po prawej widzimy Jana Ewangelistę, który był świadkiem pierwszych cudów dokonanych przez Jezusa i jako ostatni pozostał pod krzyżem Ukrzyżowanego Zbawcy. Został przedstawiony z kielichem mszalnym w ręku, gdyż zgodnie z legendą, poganie chcieli otruć go winem, lecz święty Jan pobłogosławił je, spożył i został przy życiu.

Z opisu kościoła w Szydłowie z 1796 r. dowiadujemy się, że ten ołtarz wcześniej był poświęcony apostołom Piotrowi i Pawłowi.

Ołtarz św. Franciszka (w prawej nawie, przy środkowej kolumnie)

W górnej części ołtarza widzimy czconego na Litwie św. Antoniego Padewskiego (1195-1231 r.). Podczas modlitwy objawiła Mu się Matka Boża z Dzieciątkiem Jezus. A więc widzimy bardzo rzadki motyw w sztuce sakralnej: Maria została przedstawiona na obłoku z rozłożonymi rękami, a mnich franciszkański stojący u dołu trzyma w objęciach Dzieciątko Jezus.

Obecnie w ołtarzu wisi obraz św. Franciszka (1182 – 1226 r.). Artysta przedstawił Chrystusa przybitego do Krzyża, który prawym ramieniem obejmuje św. Franciszka z Asyżu. Święty opiera jedną nogę na globie, rękami obejmując Ukrzyżowanego. Po prawej stronie unoszą się w powietrzu dwaj aniołowie trzymający ewangeliarz. Widoczny łaciński tekst pochodzi z XIV rozdziału Ewangelii Łukasza: Kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem (łac. Qui non renuntiat omnibus qui possidet non potest meus esse discipulus). W tle widoczne jest miasto. Nad wiszącym znajduje się tabliczka z podaniem winy w trzech językach.

Po lewej stoi rzeźba Tomasza Apostoła, który wątpił w Zmartwychwstanie Jezusa. Tomasz wyciąga swój palec, jakby chciał dotknąć ran Chrystusa, których dotknąwszy zawołał: „Pan i Bóg mój!“. (Jn 20,28).

Po prawej – Apostoł Szymon. Trzyma on w rękach piłę jako narzędzie swojej męki. Szymon głosił Dobrą Nowinę w Persji i Babilonie.

W inwentarzu kościoła z 1843 r. znajdujemy informacje o tym, że w owym czasie w tej niszy wisiał obraz przedstawiajacy św. Judę Tadeusza.

Ołtarz św. Jana i św. Anny (lewa nawa, przy tylnej kolumnie)

W górnej części ołtarza przedstawiona jest scena ścięcia głowy św. Jana Chrzciciela. Święty Jan Chrzciciel ganił króla Heroda za to, że odebrał żonę Herodiadę swemu bratu, Filipowi. Herod z zemsty uwięził Jana, nie chciał go jednak zabijać. Mściwa Herodiada szukała jednak okazji do zgładzenia proroka. Podczas uroczyście obchodzonych urodzin Heroda jej córka, Salome, zabawiała gości tańcem. Król był zachwycony. Spontanicznie obiecał spełnić każde jej życzenie. Dziewczyna zażądała śmierci świętego. Herod nie chciał już wycofać obietnicy i kazał zgładzić proroka. Chwilę później Salome mogła przynieść jego głowę swej okrutnej matce.

Na obrazie widzimy dwie siedzące kobiety – Annę i Marię, na kolanach Matki siedzi Jezus, w prawym ręku trzyma krzyż, natomiast lewą ręką dotyka twarzy swojej babci. Niżej mały Jan Chrzciciel obejmuje baranka i z czcią całuje nogi Jezusa.

Obie rzeźby przedstawiają początek życia św. Jana Chrzciciela – ukazanie się Anioła Gabriela Zachariaszowi. Po lewej stronie stojący Archanioł Gabriel jakby przed chwilą powiedział do Zachariasza: „Żona twoja urodzi ci syna, któremu nadasz imię Jan“ (Łk 1,13).

Po prawej widzimy kapłana Starego Testamentu Zachariasza z kadzidłem w ręku, któremu ukazał się posłaniec Boży.

Ołtarz Anioła Stróża (prawa nawa, przy tylnej kolumnie)

Patrząc od góry widzimy św. Jana Nepomucena słuchającego spowiedzi żony króla Czech Wacława IV. Król podejrzewając żonę o niewierność próbował wymusić na Janie wydanie tajemnicy spowiedzi. Gdy ten odmówił został poddany ciężkim torturom i w końcu zginął zrzucony z mostu nad Wełtawą. Symbolem tajemnicy spowiedzi są świadkowie tej sceny: Anioł trzymający palec na ustach, po drugiej zaś stronie Anioł trzymający w ręku symboliczny zamek, klucz od którego ma tylko sam Pan Bóg.

Obraz przedstawia Anioła Stróża, który towarzyszy dzieciom przechodzącym niebezpieczną drogą.

Po lewej stronie odziany w szaty biskupie, z workiem pieniędzy w ręku święty Jan Miłosierny (550-619), patriarcha aleksandryjski, zwany często dawcą jałmużny.

Po prawej – ksiądz, profesor święty Jan Kanty (1390-1473). Zdobył stanowisko wykładowcy filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Został też proboszczem w pobliskiej parafii Olkusz, uczył świętego Kazimierza, słynął z wielkiego miłosierdzia. Nie mogąc zaradzić nędzy, wyzbył się nawet własnego odzienia i obuwia. Wielokrotne dzielił się posiłkiem z biednymi.

Zgodnie z księgami archiwalnymi kościoła ołtarz ten wcześniej nosił inny tytuł – był poświęcony św. Janu Nepomucenowi. Ujawnia to znaczenie całej grupy rzeźbiarskiej – wywyższenie powołania kapłana.

Chrzcielnica

Chrzcielnica została urządzona przy pierwszej kolumnie od lewej, na przeciwko konfesjonału.

Po lewej widzimy Jezusa ze skrzyżowanymi na piersiach rękoma, po prawej – świętego Jana Chrzciciela. W jednym ręku trzyma on swój krzyż, natomiast drugą ręką polewa głowę Jezusa wodą. Nad nimi widzimy unoszącego się Ducha Świętego, świadczącego o początku nowego stworzenia. To działanie oznacza początek publicznej działalności Jezusa.

.

Ambona

Ambona – w budownictwie sakralnym miejsce służące duchownym do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Umieszczona jest po lewej stronie nawy głównej, w pobliżu prezbiterium.

Ta ambona jest pięknie zdobiona. Bogate wzronictwo i symbolika wyraża szacunek do Słowa Bożego. Ewangeliści siedzą wygodnie i przytulnie na szerokim gzymsie mównicy, z ich przedstawiającymi symbolami: po lewej stronie jest przedstawiony św. Łukasz, obok niego leży wół (ponieważ jego Ewangelia skupia się na znaku ofiarnej śmierci Chrystusa); dalej – św. Marek, przy nim zaś leży lew z wyciągniętymi łapami (jego Ewangelia podkreśla majestat Chrystusa i Jego królewską godność, a lew jest przecież tradycyjnie uważany za króla zwierząt); św. Jan z orłem (symbol Boskiej Natury Jezusa) i w końcu św. Mateusz z głową człowieka obok (ponieważ jego Ewangelia koncentruje się na człowieczeństwie Chrystusa).

Słowo Boże, ogłoszone przez kapłana, jest inspirowane przez Ducha Świętego, przedstawionego pod baldachimem pod postacią gołębicy. Na dnie ambony, pod stopami kapłana, miota się zły duch – pokonany i zwyciężony. Nad amboną została umieszczona rzeźba Dobrego Pasterza. Na ramionach trzyma on dwie owce i jakby mówi do nas: „Ja jestem dobrym pasterzem, który oddaje życie za swoje owce.“ (Jn 10,11)

Organy

.

.

.

.